W tym tygodniu zastępowałem jednego z radców prawnych w Sądzie Rejonowym na sprawie karnej jego klienta. Sprawa dotyczyła przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. Sprawa ze względu na mniejszą wartość dobra chronionego ewoluowała i Oskarżony, którego broniłem, w przeciągu kilku chwil stał się Obwinionym, a jego odpowiedzialność była oceniana przez pryzmat kodeksu wykroczeń.
Dlaczego do tego doszło? Warto Ci w tym miejscu zaznaczyć, że istnieje pewna grupa czynów zabronionych, które ze względu na wartość chronionego dobra, mogą być albo przestępstwem (wtedy mamy do czynienia z odpowiedzialnością karną), albo wykroczeniem (oznacza mniejszą dolegliwość dla sprawcy). Ten katalog czynów prawnicy określają czynami przepołowionymi (przynajmniej tak uczyli mnie w Krakowie).
Przestępstwo a wykroczenie – czym się różnią?
Przestępstwo i wykroczenie to dwa różne rodzaje naruszeń prawa, które różnią się powagą i sankcjami.
Zaczynając od tematyki powagi czynu zabronionego, należy stwierdzić, że przestępstwo to bardziej poważne naruszenie prawa. Zazwyczaj wiąże się z działaniami lub zaniechaniami, które są uznawane za znacznie bardziej szkodliwe dla społeczeństwa. W ich przypadku kary są wyższe. Wykroczenie jest mniej poważnym naruszeniem prawa niż przestępstwo. Zazwyczaj obejmuje ono mniejsze lub mniej szkodliwe działania lub zaniechania. Wykroczenia są zazwyczaj karane mniej surowo niż przestępstwa.
Jeśli chodzi o sankcje, to za przestępstwo osoba skazana może być ukarana karą (art. 32 kodeksu karnego):
- grzywny;
- ograniczenia wolności (od miesiąca do 2 lat);
- pozbawienia wolności (od miesiąca do 15 lat);
- 25 lat pozbawienia wolności;
- dożywotniego pozbawienie wolności.
A jak sprawa ma się przy wykroczeniach? Wykroczenia są zazwyczaj karane mniej surowo niż przestępstwa. Sankcje za wykroczenia mogą obejmować (art. 18 kodeksu wykroczeń):
- areszt (od 5 do 30 dni);
- ograniczenie wolności (1 miesiąc);
- grzywnę;
- naganę.
Przestępstwa przepołowione. Jakie? Kiedy przestępstwo? A kiedy wykroczenie?
Aby lepiej oddać sprawę, odwrócę kolejność z pytania. Wyjdę od miejsca, kiedy dany czyn będzie podlegał sankcjom z kodeksu wykroczeń, a kiedy będziemy mówili o przestępstwie.
Jak wspomniałem wyżej, kluczowa jest wartość dobra, które podlega ochronie. Kodeks wykroczeń „czuje się” odpowiedzialny za czyny do kwoty 500,00 zł. Oznacza to, że wszystkie czyny przepołowione popełnione powyżej tej kwoty będą przestępstwem.
W przypadku sprawy, w której występowałem, Oskarżony odpowiadał pierwotnie za czyn z art. 288 § 1 k.k.:
Kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Jego „wykroczeniową” siostrą będzie art. 124 § 1 k.w.:
Kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, jeżeli szkoda nie przekracza 500 złotych, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Jak więc widzisz, czasem malutki element może dużo zmienić w odpowiedzialności…
